Əvvəlcə bir etiraf: mən agentlik qurucusuyam. Ona görə bu yazıda tərəfsiz olmağa xüsusi diqqət edəcəyəm, çünki hər startapa agentlik lazım deyil. Bəzən ən düzgün cavab “hələ heç kim, əvvəl özün yoxla” olur.
Seçimlərə bir-bir baxaq.
1. Texniki həmtəsisçi
Səninlə birlikdə şirkətin sahibi olan və məhsulun texniki tərəfinə cavabdeh olan insan.
- Üstünlüyü: uzunmüddətli bağlılıq. Maaş əvəzinə pay alır, məhsulu səninlə birlikdə düşünür, çətin gündə qaçmır.
- Riski: düzgün insanı tapmaq çətindir, pay bölgüsü mürəkkəbdir, tərəfdaşlar arasında uyğunsuzluq isə şirkəti iflic edə bilər.
- Kimə uyğundur: məhsulun özü texnologiyadırsa, yəni rəqabət üstünlüyün məhz texnologiyadadırsa.
“Proqramçıya faiz verərik” yanaşmasının necə bitdiyini “IT sahəsində StartUp quraq qardaşım” yazısında danışmışdım: həmtəsisçi işçi deyil, tərəfdaşdır və sən də onun qədər iş görməlisən.
2. İşə götürülən developer
- Üstünlüyü: tam fokus, bilik şirkətin içində qalır, məhsul hər gün inkişaf edir.
- Riski: bir nəfər hər şeyi bilmir. Backend, mobil, interfeys, server və test ayrı-ayrı bacarıqlardır. Üstəlik işə götürmə, idarəetmə və hər ay maaş.
- Kimə uyğundur: məhsul artıq işləyir, istifadəçisi var və davamlı inkişaf lazımdır.
3. Freelancer
- Üstünlüyü: çevik və kiçik işlər üçün sərfəli. Konkret tapşırıq, konkret nəticə.
- Riski: bir nəfərdən asılılıq, əlçatanlıq (o, eyni anda başqa layihələrdə də işləyir), keyfiyyətin dəyişkənliyi.
- Kimə uyğundur: həcmi aydın, kiçik işlərə və prototipə.
4. Agentlik
- Üstünlüyü: hazır komanda — analitik, dizayner, developer, test mütəxəssisi. Proses, tarix və nəticə üçün cavabdehlik. Biri xəstələnəndə iş dayanmır.
- Riski: daha bahadır, sən onların yeganə müştərisi deyilsən, məhsul biliyi isə komandanın içində, yəni sənin şirkətindən kənarda qala bilər.
- Kimə uyğundur: həcmi aydın ilk versiyaya, sürətin vacib olduğu və daxili komandanın olmadığı vəziyyətə.
5. Özün
Bəli, özün. Kod yazmadan qurulan alətlər, tanıtım səhifəsi, forma, Telegram bot — ideyanı yoxlamaq üçün çox vaxt bunlar kifayətdir. Bu barədə “MVP: 6 həftəyə sığan ilk versiya necə qurulur” yazısında ətraflı yazmışam.
- Üstünlüyü: ən ucuz və ən sürətli yoxlama.
- Riski: məhdudiyyətlər. Məhsul böyüyəndə başqa həllə köçmək lazım olacaq.
Hansını nə vaxt?
- İdeya hələ yoxlanmayıb → özün, ya da freelancer ilə sadə prototip.
- Fərziyyə təsdiqlənib, ilk real versiya lazımdır → agentlik və ya güclü freelancer, yanında isə müstəqil texniki məsləhətçi.
- Məhsul işləyir və böyüyür → daxili komanda, texniki rəhbər, vaxtı gələndə həmtəsisçi səviyyəsində CTO.
Kimi seçirsən seç: 5 qayda
- Hesablar sənin adına olsun. Domen, hostinq, App Store və Google Play hesabları, kod repozitoriyası — hamısı şirkətin adına.
- Mərhələli ödəniş. Hər mərhələnin sonunda işləyən nəticə, sonra ödəniş.
- Yazılı həcm və qəbul meyarları. “Hazırdır” nə deməkdir, əvvəlcədən yaz.
- Sənədləşdirmə. Sabah başqa komanda işi davam etdirə bilməlidir.
- Kiçik sınaq tapşırığı ilə başla. Böyük müqavilədən əvvəl bir-iki həftəlik iş birlikdə necə işlədiyinizi göstərəcək.
Nəticə
Düzgün seçim kimin daha yaxşı olmasından yox, sənin hansı mərhələdə olmağından asılıdır. Yoxlanmamış ideyaya böyük komanda tutmaq da, işləyən məhsulu bir nəfərin ümidinə buraxmaq da eyni dərəcədə risklidir.
Hansı yolun sənə uyğun olduğunu bilmirsənsə, mentorluq sessiyasında vəziyyətinə birlikdə baxaq, hətta cavab agentlik olmasa da.
